Η μάχη των Λεύκτρων
Κοντά στη Βοιωτική πόλη Λεύκτρα την 5η Εκατομβαιώνος του Αττικού ημερολογίου (γύρω στις 6 Ιουλίου) του 371 π.Χ., ο στρατός του 'Βοιωτικού Κοινού' αντιμετώπισε τους Σπαρτιάτες και τους συμμάχους τους - κυρίως Πελοποννησίους. Στη μάχη αυτή ο Θηβαίος στρατηγός Επαμεινώνδας, για πρώτη φορά στη καταγεγραμμένη στρατιωτική ιστορία εφάρμοσε την Λοξή Φάλαγγα και νίκησε τον αήττητο έως τότε -σε μάχη εκ του συστάδην- Σπαρτιατικό στρατό.
Οι αντίπαλοι και οι δυνάμεις τους
|
Θηβαίοι -
Επαμεινώνδας: ιππικό 1.000 ,
πεζικό 5.000 |
|
|
Στρατεύματα
|
Πλήθος
|
Τύπος DBM
|
|
1
|
Θηβαϊκό ιππικό
|
1.000
|
Reg Cv(O)
|
|
2
|
Θηβαίοι οπλίτες
|
3.200
|
Reg Sp(O)
|
|
3
|
Ιερός Λόχος
|
300
|
Reg Sp(S)
|
|
4
|
Υπόλοιποι Βοιωτοί
οπλίτες
|
1.000
|
Irr Sp(O)
|
|
5
|
Βοιωτοί πελταστές
|
1.000
|
Reg Ax(O)
|
|
6
|
Στρατόπεδο
|
|
|
|
Σπαρτιάτες -
Κλεόμβροτος: ιππικό 1.000,
πεζικό 10.800 |
|
|
Στρατεύματα
|
Πλήθος
|
Τύπος DBM
|
|
1
|
Σπαρτιάτες και
Λακεδαιμόνιοι ιππείς
|
800
|
Reg Cv(I)
|
|
2
|
Συμμαχικό ιππικό
|
200
|
Reg LH(O)
|
|
3
|
Σπαρτιάτες
|
700
|
Reg Sp(S)
|
|
4
|
Λακεδαιμόνιοι
|
1.600
|
Reg Sp(O)
|
|
5
|
Κορίνθιοι, Φωκείς,
Ακαρνάνες, Αρκάδες, Αχαιοί,
Ηλείοι, Σικυώνιοι σύμμαχοι
|
(περ.) 6.700
|
Irr Sp(O)
|
|
6
|
Θράκες πελταστές,
Ψιλοί Φωκείς
|
(περ.) 800
|
Irr Ax(S), Reg Ps(S)
|
|
7
|
Στρατόπεδο
|
|
|
Οι αντίπαλοι κατά την έναρξη:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Πριν από τη μάχη, ο Επαμεινώνδας διακήρυξε ότι όποιος δεν ήθελε να πολεμήσει μπορούσε να αποχωρήσει εκείνη τη στιγμή από το πεδίο. Οι Θεσπιείς προσπάθησαν να αποχωρήσουν από τις θέσεις τους (παρατεταγμένοι πίσω και δεξιά) αλλά οι Σπαρτιάτες νόμισαν ότι προσπαθούν να ελιχθούν και γι' αυτό τους επιτέθηκαν με τους ιππείς της αριστερής πλευράς υποστηριζόμενοι από μερικούς ψιλούς.
Η 1η φάση της μάχης:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Αρχικά, ο βασιλιάς Κλεόμβροτος διέταξε τη δεξιά πλευρά του στρατού του -τις τέσσερις Λακεδαιμονικές 'Μόρες'- να διενεργήσουν ελιγμό προς τα δεξιά τους με σκοπό την υπερκέραση του αριστερού Θηβαϊκού κέρατος. Ο Επαμεινώνδας όμως επιτέθηκε πρώτος με τους ιππείς του και νίκησε το Σπαρτιατικό ιππικό που υποχώρησε μέσω των Λακεδαιμονίων οπλιτών προκαλώντας έτσι σύγχυση στις γραμμές τους.
Η 2η φάση της μάχης:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Προτού οι Σπαρτιάτες συνέλθουν από το πρώτο χτύπημα, το Θηβαϊκό ιππικό αποσύρθηκε δεξιά και αριστερά ελευθερώνοντας το μέτωπο για την επερχόμενη Θηβαϊκή φάλαγγα (με βάθος 50 ανδρών) που επέπεσε εναντίον της Σπαρτιατικής (που είχε βάθος 12 ανδρών).
Η 3η φάση της μάχης:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Οι Σπαρτιάτες προσπάθησαν να ολοκληρώσουν τον ελιγμό τους αλλά τότε ο στρατηγός Πελοπίδας με το Θηβαϊκό Ιερό Λόχο, κινήθηκε αριστερά και εμπρός προς κάλυψη του αριστερού Θηβαϊκού πλευρού.
Η 4η φάση της μάχης:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Η Θηβαϊκή φάλαγγα κατεύθυνε την επίθεση προς το κέντρο και τα δεξιά εκεί όπου βρισκόταν η επίλεκτη Σπαρτιατική Μόρα. Μια φονική συμπλοκή ξεκίνησε στο σημείο αυτό. Ο βασιλιάς Κλεόμβροτος πληγώθηκε θανάσιμα και πολλοί Σπαρτιάτες πολέμαρχοι σκοτώθηκαν πλησίον του για να μη περιέλθει το σώμα του στους εχθρούς. Για μικρό χρονικό διάστημα, η μηνοειδής Σπαρτιατική παράταξη άντεξε αλλά όταν ο Ιερός Λόχος πλαγιοκόπησε το δεξί πλευρό των Σπαρτιατών τότε οι Μόρες άρχισαν να υποχωρούν.
Τελική φάση:
Σχεδιάγραμμα
Μάχης
Όταν οι Πελοποννήσιοι και οι υπόλοιποι σύμμαχοι των Σπαρτιατών είδαν τη δεξιά πλευρά να υποχωρεί τότε όλη η υπόλοιπη παράταξη διαλύθηκε και άρχισε να υποχωρεί προς το στρατόπεδό τους. Οι Σπαρτιάτες ανασυντάχτηκαν με πειθαρχία πίσω από την τάφρο του στρατοπέδου τους. Οι αρχηγοί τους -ο Κλεόμβροτος είχε ήδη πεθάνει- έκριναν πως δεν είχε νόημα να αντεπιτεθούν και ζήτησαν εκεχειρία με ένα κήρυκα. Έτσι, οι Θηβαίοι σύμφωνα με τα ελληνικά έθιμα έστησαν τρόπαιο και απέδωσαν τους νεκρούς στους αντιπάλους τους.
Απώλειες:
Οι Σπαρτιάτες έχασαν 400 πολίτες Σπαρτιάτες και 600 Λακεδαιμονίους. Οι μισοί από αυτούς σκοτώθηκαν κατά την υποχώρησή τους. Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει πως οι Σπαρτιάτες έχασαν 4.000 άνδρες (μάλλον υπερβολή).
Οι Θηβαίοι έχασαν περί τους 300 άνδρες. Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι σκοτώθηκαν 3.000 Θηβαίοι (επίσης υπερβολικός αριθμός), ο Παυσανίας αναφέρει ότι σκοτώθηκαν μόνο 47 Θηβαίοι (πολύ μικρός αριθμός απωλειών).
Κωνσταντίνος Κωνσταντουλάκης
Βιβλιογραφία:
Θέματα Στρατιωτικής Ιστορίας - Εκδόσεις του ΓΕΣ, 1981.
Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας - Ινστιτούτο Ιστορίας της Ακαδημίας Επιστημών ΕΣΣΔ,1978.
Ο Αρχαίος κόσμος - Βασίλης Κρεμμύδας & Σοφοκλής Μαρκιανός. Εκδ. Γνώση, 1982.
Ιστορία του Αρχαίου κόσμου - Αθηνά Καλογεροπούλου, 1975.
{ Επιστροφή
στην αρχή της σελίδας }
|
